ဇွန် ၁၀ ရက်၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ် | Burma Independent Voice
ဆောင်းပါး
လူ့ယဉ်ကျေးမှု သမိုင်းတလျှောက်မှာ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှု (Migration) ဆိုတာ မတူကွဲပြားတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုတွေကို ပေါင်းစည်းပေးပြီး ကမ္ဘာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ပိုမိုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် မောင်းနှင်ပေးခဲ့တဲ့ အဓိကသော့ချက်တခု ဖြစ်ပါတယ်။
လူတွေဟာ စစ်မက်ဘေး၊ စီးပွားရေးနဲ့ လူမှုရေး အခွင့်အလမ်းအမျိုးမျိုးကြောင့် နယ်မြေဒေသတစ်ခုကနေ တခုကို ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ကြရင်း အသိပညာ၊ အရည်အချင်းနဲ့ မတူညီတဲ့ ရှုထောင့်အမြင်သစ်တွေကို သယ်ဆောင်လာကြပါတယ်။ ဒီလို မျိုးဆက်အလိုက် ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှုတွေကနေ ဖြစ်တည်လာတဲ့ လူဦးရေစုံလင်ကွဲပြားမှုဟာ အနုပညာ၊ သိပ္ပံပညာနဲ့ လူမှုစီးပွားကဏ္ဍတွေကိုတင်မကဘဲ ကမ္ဘာ့အခင်းအကျင်းကိုပါ ပိုမိုကြွယ်ဝအားကောင်းလာစေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
၂၀၂၂ ခုနှစ် ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲမှာ မော်ရိုကိုအသင်းရဲ့ အောင်မြင်မှုကို ခန့်မှန်းနိုင်ခဲ့သူ အလွန်နည်းပါးလိမ့်မယ်။ ပြိုင်ပွဲမစတင်မီအချိန်က သူတို့ဟာ ကမ္ဘာ့အဆင့် ၂၂ မှာပဲ ရှိခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့ဖလားသမိုင်းတလျှောက် ၁၆ သင်းအဆင့်ထက် ပိုပြီး ဘယ်တုန်းကမှ မတက်လှမ်းနိုင်ခဲ့ဖူးပါဘူး။
ဒါပေမယ့် သူတို့ဟာ ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်းဆယ်သင်းစာရင်းဝင် ဘယ်လ်ဂျီယံ၊ စပိန်နဲ့ ပေါ်တူဂီအသင်းတွေကို အနိုင်ယူပြီး ကမ္ဘာ့ဖလားဆီမီးဖိုင်နယ်ကို ပထမဆုံး တက်လှမ်းနိုင်ခဲ့တဲ့ အာဖရိကနိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ မော်ရိုကိုအသင်းရဲ့ ခြေစွမ်းဟာ ထိုက်ထိုက်တန်တန် ချီးကျူးဖို့ကောင်းရုံတင်မကဘဲ ဘောလုံးလောကအလွန်အထိပါ ဆွေးနွေးငြင်းခုံစရာတွေ ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။
ဘာလို့လဲဆိုတော့ သူတို့ရဲ့ ကစားသမား ၂၆ ယောက်မှာ ၁၄ ယောက်ဟာ ပြည်ပနိုင်ငံတွေမှာ မွေးဖွားခဲ့သူတွေ ဖြစ်နေလို့ပါပဲ။ အခု ၂၀၂၆ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲမှာတော့ သမိုင်းတလျှောက် ပြည်ပမွေးကစားသမား အများဆုံး ပါဝင်လာတာကို တွေ့ရမှာဖြစ်ပြီး၊ စုစုပေါင်းကစားသမား ၁,၂၄၈ ယောက်ရဲ့ လေးပုံတပုံနီးပါးဟာ သူတို့ကိုယ်စားပြုတဲ့ နိုင်ငံမဟုတ်ဘဲ တခြားနိုင်ငံတွေမှာ မွေးဖွားခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။
အချို့အသင်းတွေမှာဆိုရင် ဒီအချိုးအစားက ပိုပြီးတော့တောင် မြင့်မားနေပါသေးတယ်။ ဥပမာ ကျူရာဆောင်းအသင်းရဲ့ ၉၆ ရာခိုင်နှုန်း၊ ကွန်ဂိုအသင်းရဲ့ ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ မော်ရိုကိုအသင်းရဲ့ ၇၃ ရာခိုင်နှုန်းသော ကစားသမားတွေဟာ ပြည်ပမွေးတွေဖြစ်ကြပြီး၊ ပြိုင်ပွဲဝင် ၄၈ သင်းထဲက ၈ သင်းမှာ ပြည်ပမွေးကစားသမားတွေက အများစု ဖြစ်နေပါတယ်။
ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှုဆိုတာ ကမ္ဘာ့ဖလားသမိုင်းအစကတည်းက ရှိခဲ့တာဖြစ်ပြီး ၁၉၃၈ ခုနှစ် တတိယအကြိမ် ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲတုန်းကလည်း ကစားသမား ၁၂ ရာခိုင်နှုန်းဟာ မိမိတို့မွေးဖွားရာ မဟုတ်တဲ့ နိုင်ငံတွေကို ကိုယ်စားပြုခဲ့ကြပါတယ်။ အဲဒီအချိန်တုန်းက ဖီဖာအနေနဲ့ နိုင်ငံလက်ရွေးစင်အသင်း ကိုယ်စားပြုခွင့်ဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းတွေကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်အထိ တိတိကျကျ မထုတ်ပြန်ရသေးတာကြောင့် ကစားသမားတယောက်ဟာ သူတို့ရဲ့ ကစားသမားဘဝတလျှောက်မှာ နိုင်ငံအများအပြားကို ပြောင်းလဲကိုယ်စားပြုတာမျိုးတွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။
အချို့ကစားသမားတွေကတော့ မိဘ သို့မဟုတ် ဘိုးဘွားတွေရဲ့ မျိုးရိုးကြောင့် တခြားနိုင်ငံတွေကို ကိုယ်စားပြုခွင့် ရခဲ့ကြတာဖြစ်ပြီး၊ ဒါဟာ ယခင်မျိုးဆက်တွေရဲ့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှုလှိုင်းတွေကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ပြည်ပရောက် လူမျိုးစုအသိုက်အဝန်းတွေဆီကနေ ပေါ်ထွက်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် ဆွစ်ဇာလန်မှာ မွေးဖွားကြီးပြင်းခဲ့ပေမယ့် ခရိုအေးရှားနိုင်ငံကို ရွေးချယ်ခဲ့တဲ့ ကစားသမား အိုင်ဗန် ရာကီတစ်က သူ့ရဲ့နှလုံးသားက ခရိုအေးရှားအတွက် ကစားဖို့ ပြောခဲ့တာကြောင့်လို့ ဆိုပါတယ်။ အချို့ကတော့ နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့် သတ်မှတ်ချက်တွေကြောင့် ကိုယ်စားပြုခွင့်ရတာဖြစ်ပြီး ဘရာဇီးမှာမွေးဖွားတဲ့ ပီပီဟာ အသက် ၂၄ နှစ်မှာ ပေါ်တူဂီနိုင်ငံသားဖြစ်လာပြီးနောက် ကမ္ဘာ့ဖလား ၄ ကြိမ်အထိ ပေါ်တူဂီအတွက် ကစားပေးခဲ့ပါတယ်။
ဒါတင်မကသေးဘဲ ကမ္ဘာ့ဖလားအသင်းတွေမှာ ဒုတိယမျိုးဆက် ရွှေ့ပြောင်းအခြေချသူတွေလည်း အများကြီး ပါဝင်နေပါတယ်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်က ကမ္ဘာ့ဖလားချန်ပီယံ ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ပြင်သစ်အသင်းရဲ့ ကစားသမား ၂၃ ယောက်ထဲက ၁၂ ယောက်ဟာ အာဖရိကန်မျိုးရိုး မိဘတွေက ဆင်းသက်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ တိုက်ဆိုင်မှုမဟုတ်ဘဲ ပြင်သစ်နိုင်ငံနဲ့ မြောက်အာဖရိက၊ အနောက်အာဖရိကနိုင်ငံတွေကြားက ကိုလိုနီခေတ်လွန် ဆက်နွှယ်မှုတွေကို ထင်ဟပ်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
အလားတူပဲ ဆွစ်ဇာလန်အသင်းမှာလည်း ၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေက ယူဂိုဆလားဗီးယား ပဋိပက္ခတွေကြောင့် ပြောင်းရွှေ့လာသူတွေ ပါဝင်နေသလို၊ အင်္ဂလန်အသင်းမှာလည်း အိုင်ဗရီကို့စ်မှာ မွေးဖွားတဲ့ မာ့ခ်ဂူဟီ အပြင် အနည်းဆုံး ကစားသမား ၉ ယောက်ဟာ ပြည်ပမွေး မိဘတွေက ဆင်းသက်လာပြီး ကာရစ်ဘီယံနဲ့ အာဖရိက မျိုးရိုးတွေ ဖြစ်ကြပါတယ်။ တချိန်တည်းမှာပဲ အင်္ဂလန်မှာ မွေးဖွားတဲ့ ကစားသမား ၂၄ ယောက်ဟာ စကော့တလန်၊ အမေရိကန်၊ နယူးဇီလန်နဲ့ ဂါနာ အစရှိတဲ့ တခြားနိုင်ငံအသင်းတွေအတွက် ရွေးချယ်ခြင်း ခံထားရပါတယ်။
ဒီအချက်က ကွင်းထဲက ခြေစွမ်းအပေါ်မှာ သက်ရောက်မှု ရှိပါသလားဆိုတာကို လေ့လာခဲ့တဲ့ ၂၀၂၂ ခုနှစ် သုတေသနတခုအရ ပြည်ပမွေးကစားသမား ပိုများတဲ့ အသင်းတွေဟာ ပြိုင်ပွဲမှာ ပိုပြီး အလှမ်းဝေးဝေး ရောက်လေ့ရှိတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ပျမ်းမျှအားဖြင့် ပြည်ပမွေးကစားသမား တယောက် တိုးလာတိုင်း အသင်းရဲ့ ပွဲကစားခွင့် သက်တမ်း ဝ.၁၅ ပွဲ ပိုတိုးလာတတ်ပါတယ်။
ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှုကနေ ပေါ်ထွက်လာတဲ့ ဒုတိယမျိုးဆက် ကစားသမားတွေဟာ နိုင်ငံတနိုင်ငံကို ကမ္ဘာ့အဆင့် အမြင့်ဆုံးဆီ ရောက်အောင် ပို့ဆောင်ပေးနိုင်တယ်ဆိုတာကို ပြသခဲ့တဲ့ ပြယုဂ်တခုကတော့ ဂျာမနီအသင်းရဲ့ ကွင်းလယ်လူဟောင်း မီဆွတ် အိုဇေး ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အိုဇေးဟာ တူရကီနိုင်ငံကနေ ဂျာမနီကို ပြောင်းရွှေ့အခြေချလာတဲ့ မိသားစုကနေ ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ ဂယ်ဆင်ကီချန်မြို့မှာ မွေးဖွားကြီးပြင်းခဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။
“ ကျွန်တော့်မှာ နည်းစနစ်ပိုင်းနဲ့ ခံစားချက်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ တူရကီလူမျိုးတစ်ယောက်ရဲ့ စရိုက်ရှိသလို၊ စည်းကမ်းပိုင်း၊ ထိန်းချုပ်မှုနဲ့ ကွင်းထဲမှာ အကောင်းဆုံး ပေးဆပ်နိုင်မှုအပိုင်းမှာတော့ ဂျာမန်လူမျိုးတစ်ယောက်ရဲ့ စရိုက်ရှိပါတယ်။” လို့ အိုဇေးက ပြောခဲ့ဖူးပါတယ်။
သူ့ရဲ့ မတူကွဲပြားတဲ့ မျိုးရိုးနောက်ခံကနေ ရရှိလာတဲ့ ဘောလုံးပါရမီဟာ ဂျာမနီအသင်းအတွက် အခွင့်အလမ်းသစ်တွေကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပါတယ်။ အိုဇေးရဲ့ ကွင်းလယ်အမြင် အမြော်အမြင်ရှိမှု၊ ပါးနပ်တဲ့ ပတ်စ်ပို့မှုတွေဟာ ဂျာမန်ဘောလုံးလောကရဲ့ သမားရိုးကျ ကစားကွက်ကို ပိုမိုနူးညံ့ဆန်းသစ်သွားစေခဲ့ပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲမှာ ဂျာမနီအသင်း စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံဖြစ်လာဖို့ အဓိက မောင်းနှင်အား ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။
ဒါပေမယ့် အိုဇေးရဲ့ ဘဝဖြတ်သန်းမှုက ရွှေ့ပြောင်းအခြေချ ကစားသမားတွေ ရင်ဆိုင်ရလေ့ရှိတဲ့ လူမှုရေးနဲ့ နိုင်ငံရေး ဖိအားတွေကိုလည်း ထင်ဟပ်နေပါတယ်။ အသင်းနိုင်တဲ့အခါ “ ဂျာမန်” လို့ သတ်မှတ်ခံရပြီး၊ အသင်းရှုံးတဲ့အခါ “ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချသူ” လို့ ခွဲခြားဆက်ဆံခံရတဲ့ စိန်ခေါ်မှုတွေကြောင့် သူဟာ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှာ လက်ရွေးစင်အသင်းကနေ အနားယူခဲ့ပါတယ်။
ဒီအချက်က ဘာကိုပြသလဲဆိုရင် ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှုဟာ အသင်းတသင်းကို ကမ္ဘာ့ဖလားအောင်မြင်မှု ရရှိအောင် စွမ်းဆောင်ပေးနိုင်တဲ့ “ အဓိကသော့ချက်” ဖြစ်နိုင်သလို၊ တဖက်မှာလည်း အားကစားလောကအနေနဲ့ ဒီလိုစုံလင်ကွဲပြားတဲ့ အသိုက်အဝန်းကို ရေရှည်တည်တံ့အောင် ဘယ်လိုပွေ့ဖက် အကာအကွယ်ပေးရမလဲဆိုတဲ့ မေးခွန်းကို ချန်ထားလို့ မရဘူးဆိုတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
နောက်ထပ် ၂၀၂၃ ခုနှစ် လေ့လာမှုတခုမှာလည်း ကစားသမားတွေရဲ့ မျိုးရိုးအမည်တွေကို အခြေခံပြီး ကွဲပြားစုံလင်မှုကို တိုင်းတာရာမှာ ပိုမိုစုံလင်ကွဲပြားတဲ့ အသင်းတွေဟာ တပွဲချင်းစီရဲ့ ဂိုးကွာခြားချက် ပျမ်းမျှ ၁.၃ ဂိုးအထိ ပိုမိုကောင်းမွန်လာတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒါကို ရှင်းပြနိုင်တဲ့ အချက် ၂ ချက်ရှိပြီး ပထမအချက်ကတော့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှုဟာ နိုင်ငံတခုအတွက် ရွေးချယ်စရာ ကစားသမားအရင်းအမြစ်ကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်စေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဂါနာအသင်းဟာ ဥရောပက အင်အားကြီး ဘောလုံးစနစ်တွေအောက်မှာ ကြီးပြင်းလာတဲ့ ပြည်ပရောက် ကစားသမားတွေကို ခေါ်ယူအသုံးချနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒုတိယအချက်ကတော့ စုံလင်ကွဲပြားတဲ့ လူဦးရေအဆောက်အအုံကနေ ခန္ဓာကိုယ်ကြံ့ခိုင်မှုနဲ့ နည်းစနစ်ပိုင်း မတူညီတဲ့ အရည်အချင်းရှိသူတွေကို ရရှိစေတာကြောင့် အသင်းရဲ့ လိုအပ်ချက်တွေကို အပြန်အလှန် ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါဟာ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှု ရှိမှသာ ကမ္ဘာ့ဖလားရမယ်လို့ ဆိုလိုတာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ အာဂျင်တီးနားအသင်းဟာ ၂၀၂၂ ခုနှစ်က ပြည်ပမွေးကစားသမား တယောက်မှမပါဘဲ ချန်ပီယံဖြစ်ခဲ့သလို၊ အောင်မြင်မှုဆိုတာ လူဦးရေ စီးပွားရေးနဲ့ နည်းပြအဖွဲ့ပေါ်မှာလည်း မူတည်နေပါတယ်။
ဒါပေမယ့် ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေအရတော့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှုဟာ အသင်းတွေရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံကိုတင်မကဘဲ နိုင်ငံတကာ ဘောလုံးလောကရဲ့ ခြေစွမ်းအဆင့်အတန်းကိုပါ မသိမသာ ပြောင်းလဲပေးနေတာ အမှန်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အကယ်၍ မော်ရိုကိုအသင်းမှာသာ ပြည်တွင်းမွေးတွေချည်းပဲ သုံးခဲ့ရင် ၂၀၂၂ ကလို ဆီမီးဖိုင်နယ် ရောက်ပါ့မလားဆိုတာ ဘယ်သူမှ မပြောနိုင်ပေမယ့်၊ အခု ၂၀၂၆ ခုနှစ်မှာ ကျူရာဆောင်းအသင်းသာ အလားတူ အောင်မြင်မှုမျိုး ရရှိသွားခဲ့မယ်ဆိုရင်တော့ ဘောလုံးလောက အောင်မြင်မှုမှာ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှုရဲ့ အခန်းကဏ္ဍကို ဘယ်သူမှ ငြင်းပယ်လို့ ရတော့မှာမဟုတ်ပါဘူး။
