ဆောင်းပါး
ကမ္ဘာ့အာဏာပြိုင်ပွဲရဲ့ ပထဝီနိုင်ငံရေးမြေပုံကို လုံးဝပြောင်းလဲပစ်လိုက်တဲ့ ဖြစ်ရပ်တခု ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလအတွင်းမှာ ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ အဲဒါကတော့ တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်ဟာ ကမ္ဘာ့ထိပ်သီးခေါင်းဆောင်ကြီးနှစ်ဦးဖြစ်တဲ့ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်နဲ့ ရုရှားသမ္မတ ဗလာဒီမီရ် ပူတင် တို့ကို ပေကျင်းမြို့တော်မှာ အချိန်တိုအတွင်း ဆက်တိုက်ဆိုသလို လက်ခံတွေ့ဆုံခဲ့တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
အပေါ်ယံကြည့်ရင်တော့ ဒါဟာ သာမန်သံတမန်ရေးရာ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးပွဲတွေလို့ ထင်မှတ်နိုင်စရာရှိပေမယ့်၊ တကယ်တမ်းတော့ ဒီမြင်ကွင်းက ယခင်ဆယ်စုနှစ်များစွာက ရှိခဲ့တဲ့ ကမ္ဘာ့အာဏာချိန်ခွင်လျှာကို အမြစ်ကနေ လှုပ်ခါပစ်လိုက်တဲ့ ပြကွက်တခုပါ။ ယခင်က ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးရဲ့ ဝင်ရိုးဗဟိုချက်ဟာ ဝါရှင်တန်ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ မော်စကိုက စစ်ရေးအင်အားကြီးအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့ကာ၊ တရုတ်နိုင်ငံဟာ တက်သစ်စ စီးပွားရေးအင်အားစုအဆင့်သာ ရှိခဲ့တာပါ။ ဒါပေမယ့် ဒီနေ့မျက်မှောက်ခေတ်မှာတော့ ထရမ့်ရော ပူတင်ပါ ပေကျင်းကို ကိုယ်တိုင်လာရောက်ကြရပြီး၊ ရှီကျင့်ဖျင်ကသာ အလယ်ဗဟိုမှာ ထိုင်ပြီး နှစ်ဖက်စလုံးကို စိတ်ကြိုက်ကစားပြနေတဲ့ အနေအထားကို ဆိုက်ရောက်လာခဲ့ပါတယ်။
အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ရဲ့ ပေကျင်းခရီးစဉ်ကို အဓိက လေ့လာကြည့်ရင် ပထဝီနိုင်ငံရေးထက် စီးပွားရေးအကျိုးအမြတ်နဲ့ အပြန်အလှန်အပေးအယူလုပ်မှုကို အခြေခံထားတာ တွေ့ရပါတယ်။ သူတို့အကြားမှာ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် အပြန်အလှန် ကုန်သွယ်ရေးကိစ္စရပ်တွေ၊ အမေရိကန် စိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန်တွေကို တရုတ်က ပိုမိုဝယ်ယူရေးကိစ္စတွေအပြင် နည်းပညာကန့်သတ်ပိတ်ဆို့မှုတွေနဲ့ Boeing လေယာဉ် အရောင်းအဝယ်ကိစ္စရပ်တွေကို အဓိကထား ဆွေးနွေးခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါ့အပြင် တရုတ်ရဲ့ အဆင့်မြင့်နည်းပညာကဏ္ဍအတွက် အရေးပါတဲ့ ချစ်ပ်ပြား ကန့်သတ်ချက်တွေ၊ ထိုင်ဝမ်အရေးနဲ့ တရုတ်ဘက်က ကိုင်တွယ်ထားတဲ့ ကမ္ဘာ့ရှားပါးဒြပ်စင် တင်ပို့မှု ထိန်းချုပ်မှုတွေကိုလည်း အပြန်အလှန် တင်းမာစွာ အခြေအတင် ပြောဆိုခဲ့ကြတာပါ။
တရုတ်ဘက်က ထရမ့်ကို ဧည့်ခံတဲ့နေရာမှာ “ စီးပွားရေးမိတ်ဖက်” ဆိုတဲ့ အသွင်သဏ္ဌာန်ကို ပိုပြီး ရှေ့တန်းတင်ပြသခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ “ ငါတို့ဟာ ဗျူဟာမြောက် ပြိုင်ဘက်တွေဖြစ်ပေမယ့်၊ စီးပွားရေးအရ တစ်ဦးနဲ့တစ်ဦး ဖြတ်တောက်လို့မရအောင် အပြန်အလှန် လိုအပ်နေဆဲပဲ” ဆိုတဲ့ ပြတ်သားတဲ့ သတင်းစကားကို ဝါရှင်တန်ကို ပို့ပေးလိုက်တာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အမေရိကန်ရဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် ပိတ်ဆို့ဟန့်တားမှုတွေ၊ နည်းပညာစစ်ပွဲနဲ့ စစ်ရေးအရ အားပြိုင်မှု စတဲ့ အဓိက အကျပ်အတည်းကြီးတွေမှာတော့ ထူးခြားတဲ့ အဖြေတစုံတရာ ထွက်မလာခဲ့ပါဘူး။ ဒါကြောင့်မို့လို့ ဒီတွေ့ဆုံပွဲကို နိုင်ငံရေးလေ့လာသူတချို့က “ ရှေ့မတိုးသာ နောက်မဆုတ်သာ ထိပ်သီးအစည်းအဝေး” လို့ ကောက်ချက်ချခဲ့ကြပြီး၊ အခြေအနေတွေ ပြေလည်သွားတာမျိုး မဟုတ်ဘဲ ပေါက်ကွဲမလာသေးအောင် ထိန်းထားနိုင်ရုံသာ တတ်နိုင်ခဲ့တယ်လို့ သုံးသပ်ကြပါတယ်။
ဒေါ်နယ်ထရမ့် ပေကျင်းကနေ ပြန်လည်ထွက်ခွာသွားပြီး မကြာခင်မှာပဲ ရုရှားသမ္မတ ဗလာဒီမီရ် ပူတင် ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး၊ ဒီတခေါက် ဆွေးနွေးပွဲရဲ့ လေသံကတော့ အမေရိကန်နဲ့ပွဲလို မဟုတ်ဘဲ ကမ္ဘာ့အာဏာရှင်ဟောင်း အနောက်အုပ်စုကို တိုက်ရိုက်တန်ပြန် စိန်ခေါ်တဲ့ ပုံစံမျိုး လုံးဝပြောင်းလဲသွားခဲ့ပါတယ်။ ရှီနဲ့ ပူတင်တို့ဟာ အမေရိကန်ဦးဆောင်တဲ့ ဝင်ရိုးတခုတည်း ကမ္ဘာ့စနစ်ကို အဆုံးသတ်ဖို့အတွက် အဓိကထား ဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီး၊ အနောက်နိုင်ငံတွေရဲ့ ဗိုလ်ကျစိုးမိုးမှုကို တန်ပြန်ဖို့၊ နေတိုးအဖွဲ့ အရှေ့ဘက်ကို တိုးချဲ့လာမှုကို ပူးတွဲဆန့်ကျင်ဖို့နဲ့ စီးပွားရေးအရ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွေကို ဘုံရန်သူအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး တွန်းလှန်ဖို့ သဘောတူခဲ့ကြပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ အရေးကြီးဆုံး ကမ္ဘာ့အရှိတရားကတော့ ရုရှားဟာ ယူကရိန်းစစ်ပွဲနောက်ပိုင်း အနောက်အုပ်စုရဲ့ ပြင်းထန်တဲ့ ပိတ်ဆို့မှုတွေကြောင့် ယခင်ကထက် တရုတ်အပေါ်မှာ ပိုမိုမှီခိုလာရတယ်ဆိုတဲ့ အချက်ပါပဲ။ ရုရှားအနေနဲ့ သူတို့ရဲ့ ရေနံကို ရေရှည်ဝယ်ယူမယ့်စျေးကွက်၊ စစ်ရေးနဲ့ လူမှုရေးအတွက် လိုအပ်တဲ့ အီလက်ထရွန်နစ်နဲ့ Semiconductor ချစ်ပ်ပြား ထောက်ပံ့မှုလိုင်းတွေ၊ ဘဏ်လုပ်ငန်း ငွေပေးချေမှုစနစ်တွေအပြင် အနာဂတ် AI နည်းပညာတွေအတွက်ပါ တရုတ်နိုင်ငံကို အဓိက ‘အသက်ရှူပေါက်’ အဖြစ် အားကိုးနေရပါတယ်။ ထို့ကြောင့် ပူတင်က ဘယ်လောက်ပဲ “ မဟာဗျူဟာမြောက် တန်းတူညီမျှမိတ်ဖက်” လို့ သုံးနှုန်းပါစေ၊ အမှန်တကယ် အာဏာချိန်ခွင်လျှာမှာတော့ ပေကျင်းက အထက်စီးကနေ အပေးအယူတွေကို စိတ်ကြိုက်ထိန်းချုပ်ထားတာ ထင်ရှားပါတယ်။
ဒီအချက်ကို ပိုပြီးမျက်မှောက်ထင်ထင် သက်သေပြနေတာကတော့ ရုရှားရဲ့ “Power of Siberia 2” သဘာဝဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်း စီမံကိန်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဥရောပစျေးကွက် ဆုံးရှုံးသွားတဲ့ ရုရှားအတွက် တရုတ်နိုင်ငံကို ဓာတ်ငွေ့အမြောက်အမြား တိုးမြှင့်တင်ပို့နိုင်မယ့် ဒီစီမံကိန်းက အသက်သွေးကြောဖြစ်ပေမယ့်၊ ပေကျင်းကတော့ လုံးဝ အလျင်စလိုမရှိဘဲ စျေးနှုန်းညှိနှိုင်းဖို့နဲ့ စာချုပ်ပါ စည်းကမ်းချက်တွေကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရေး အကြောင်းပြချက်တွေနဲ့ အချိန်ဆွဲ ကစားနေပါတယ်။ ရုရှားဟာ စစ်ရေးအရ အင်အားကြီးမားနေဆဲ ဖြစ်နိုင်ပေမယ့်၊ စီးပွားရေးအရတော့ တရုတ်ရဲ့ လက်ခုပ်ထဲက ရေ ဖြစ်နေပြီဆိုတာကို ကမ္ဘာသိပြသလိုက်တဲ့ ပြကွက်တခု ဖြစ်ပါတယ်။ တချိန်တည်းမှာပဲ တရုတ်နဲ့ ရုရှားဟာ ထိုင်ဝမ်အရေးနဲ့ ယူကရိန်းအရေးကို တူညီတဲ့ Narrative ဇာတ်ကြောင်းတခုတည်းအောက် သွတ်သွင်းလိုက်ပြီး၊ တရုတ်က ထိုင်ဝမ်အရေးကို အမေရိကန်ရဲ့ ဝိုင်းပတ်ပိတ်ဆို့ဟန့်တားရေးဗျူဟာအဖြစ် ရှုမြင်ကာ၊ ရုရှားကလည်း ယူကရိန်းအရေးကို နေတိုးအရှေ့ဘက် တိုးချဲ့မှုရဲ့ မလွှဲမရှောင်သာတဲ့ ရလဒ်အဖြစ် ပုံဖော်ပြီး၊ အမေရိကန်ဦးဆောင်တဲ့ စနစ်ကို တန်ပြန်ဖို့ သူတို့ရဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို တရားဝင်အောင် တည်ဆောက်ခဲ့ကြပါတယ်။
ဒီထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲ နှစ်ခုလုံး ပြီးဆုံးသွားတဲ့အခါမှာ အကြီးမားဆုံးနဲ့ တကယ့်အစစ်အမှန် အနိုင်ရရှိသွားသူကတော့ တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ သူ့ရဲ့ မြို့တော်ပေကျင်းဟာ ကမ္ဘာ့စူပါပါဝါ ခေါင်းဆောင်နှစ်ဦးလုံး သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်အကျိုးစီးပွားနဲ့ နိုင်ငံရေးအရ နောက်ခံတောင်းခံဖို့အတွက် မဖြစ်မနေ လာရောက်ရတဲ့ ပထဝီနိုင်ငံရေးရဲ့ ဗဟိုချက် ဖြစ်လာခဲ့လို့ပါပဲ။ နှစ်ဖက်စလုံးက တရုတ်နဲ့ ဆက်ဆံရေး ပျက်ပြားလို့မရဘဲ မဖြစ်မနေ လိုအပ်နေတယ်ဆိုတဲ့ အချက်ကို ပြသနိုင်ခဲ့သလို၊ ဘယ်လိုအုပ်စုကမှ တရုတ်နိုင်ငံကို ကမ္ဘာ့ဇာတ်ခုံကနေ သီးသန့်ခွဲထုတ်ပြီး ဖယ်ကြဉ်ထားဖို့ မဖြစ်နိုင်တော့ကြောင်း ကမ္ဘာကြီးကို ပြတ်ပြတ်သားသား သက်သေပြနိုင်ခဲ့ပါတယ်။
ယခင် စစ်အေးတိုက်ပွဲကာလတုန်းက နိုင်ငံတွေဟာ ဝါရှင်တန် သို့မဟုတ် မော်စကို တစ်ဖက်ဖက်ကို မဖြစ်မနေ ရွေးချယ်ခဲ့ရပေမယ့်၊ ယနေ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ်ရဲ့ ကမ္ဘာ့အာဏာပြိုင်ပွဲမှာတော့ တရုတ်နိုင်ငံဟာ အမေရိကန်နဲ့ ရုရှားကြားမှာ ချိန်ခွင်လျှာကို စိတ်ကြိုက်ထိန်းညှိပေးနိုင်တဲ့ “Balancing Center” အဖြစ် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးဇာတ်ခုံရဲ့ အလယ်ဗဟိုမှာ အခိုင်အမာ ဝင်ထိုင်ပြီး ကမ္ဘာ့အာဏာပုံစံအသစ်ကို ပုံဖော်မောင်းနှင်နေပြီ ဖြစ်ပါတယ်။
See less
