မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ ရုရှားသို့ ပေးဆပ်မှုထားဝယ်ရေနက်ဆိပ်ကမ်းပြန်စဖို့ စစ်တပ်ကနယ်မြေရှင်း -

တနင်္သာရီတိုင်း၊ ရေဖြူမြို့နယ်အတွင်းမှာ ရုရှားနိုင်ငံက လိုချင်တယ်လို့ ပြောဆိုခဲ့တဲ့ ထားဝယ်အထူးစီးပွားရေးဇုန် (Dawei SEZ) စီမံကိန်း ပြန်စနိုင်ရေးအတွက် စစ်ကောင်စီတပ်က နယ်မြေထိန်းချုပ်ဖို့ စစ်ကြောင်းတွေ အင်အားအများအပြားနဲ့ ဝင်ရောက်လာနေပါတယ်။ အဲဒီစစ်ကြောင်းတွေက ကျေးရွာတွေထဲ ဝင်ရောက်စီးနင်းတာ၊ နေအိမ်တွေ မီးရှို့တာနဲ့ ဒေသခံတွေ နေရပ်စွန့်ခွာထွက်ပြေးရတာတွေ ဖြစ်နေတယ်လို့ ဒေသခံတော်လှန်ရေးအဖွဲ့တွေနဲ့ လူမှုအဖွဲ့အစည်းတွေက ပြောပါတယ်။

အရေးကြီးတာက ဒီစစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုတွေဟာ နှစ်ပေါင်းများစွာ ရပ်ဆိုင်းနေခဲ့တဲ့ ထားဝယ်ရေနက်ဆိပ်ကမ်းနဲ့ အထူးစီးပွားရေးဇုန် စီမံကိန်းကို ရုရှားရဲ့ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုနဲ့ ပြန်လည်အသက်သွင်းဖို့ စစ်ကောင်စီက ကြိုးပမ်းနေတဲ့အချိန်နဲ့ တိုက်ဆိုင်နေတာပါ။ Reuters က ဩဂုတ် ၂၁ ရက်မှာ ဖော်ပြခဲ့တဲ့ စုံစမ်းချက်အရ ဇူလိုင်လကစပြီး တနင်္သာရီတိုင်းတောင်ပိုင်းကို စစ်သားရာနဲ့ချီ ပို့ဆောင်ခဲ့ပြီး စီမံကိန်းနယ်မြေနဲ့ ဆက်စပ်တဲ့နေရာတွေမှာ တိုက်ပွဲတွေ ဖြစ်ပွားနေပါတယ်။

ဒေသခံတော်လှန်ရေးအဖွဲ့တွေရဲ့ ပြောဆိုချက်အရ ရေဖြူမြို့နယ်ထဲက ကျေးရွာ အနည်းဆုံး ၃ ရွာမှာ စစ်ကောင်စီတပ်က နေအိမ်တွေ မီးရှို့ခဲ့ပြီး စစ်ကြောင်းတွေက ရွာတွေထဲ ဝင်ရောက်ကာ နယ်မြေရှင်းလင်းနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ တနင်္သာရီတိုင်း ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့က Saw Dah Ko ကလည်း Reuters ကို စစ်တပ်ဟာ စစ်ကြောင်းတွေနဲ့ ရှေ့ဆက်လာပြီး နယ်မြေရှင်းလင်းရေးလုပ်နေတယ်၊ ကျေးရွာတွေနဲ့ နေအိမ်တချို့ မီးရှို့ခံထားရတယ်လို့ ပြောထားပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီဖြစ်ရပ်တွေကို Reuters အနေနဲ့ သီးခြားအတည်ပြုနိုင်ခြင်း မရှိသေးသလို စစ်ကောင်စီနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ရုရှားသံရုံးဘက်ကလည်း Reuters ရဲ့ မေးမြန်းမှုကို တုံ့ပြန်ထားခြင်း မရှိပါဘူး။

ဒီနေရာမှာ မေးစရာက စစ်တပ်က ဘာကြောင့် ဒီအချိန်မှာ ထားဝယ်ဘက်ကို အင်အားအများအပြားနဲ့ ဝင်လာတာလဲဆိုတာပါ။ အဓိကအကြောင်းရင်းတခုက ထားဝယ်အထူးစီးပွားရေးဇုန်ကို စစ်ကောင်စီဘက်က မဟာဗျူဟာကျတဲ့ စီမံကိန်းတခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဇွန်လကုန်ပိုင်းမှာ စစ်ကောင်စီရဲ့ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်စွာလင်း တနင်္သာရီတိုင်းတောင်ပိုင်းကို သွားရောက်ခဲ့ပြီး ထားဝယ်စီမံကိန်းအပါအဝင် မဟာဗျူဟာကျတဲ့ စီမံကိန်းတွေကို ကာကွယ်ဖို့ တပ်ဖွဲ့တွေကို ညွှန်ကြားခဲ့တယ်လို့ Reuters က ဖော်ပြပါတယ်။ အဲဒီနောက်ပိုင်းမှာ စစ်သား ၇၀၀ ခန့်ပါ စစ်ကြောင်းတခုက ထားဝယ် SEZ နဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ နယ်မြေတွေထဲ ဝင်ရောက်ပြီး ကျေးရွာတွေကို စီးနင်းခဲ့တယ်လို့ ပဋိပက္ခစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ ACLED က ဩဂုတ်လအစီရင်ခံစာမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

Dawei SEZ Watch ရဲ့ မှတ်တမ်းတွေအရလည်း ဇူလိုင် ၉ ရက်ကစပြီး စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁,၀၀၀ နီးပါးဟာ ရေဖြူမြို့နယ်ထဲကို စစ်ကြောင်းတွေခွဲပြီး ဝင်ရောက်လာခဲ့ပါတယ်။ ဇူလိုင်လအတွင်း အရပ်သား ၆ ဦး သေဆုံးပြီး ၁၃ ဦး ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရတယ်လို့ အဆိုပါအဖွဲ့က ပြောပါတယ်။ သေဆုံးသူတွေထဲမှာ ဘုန်းကြီးတပါးနဲ့ အသက်မပြည့်သေးသူတဦး ပါဝင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ရွာသားတွေကို ကူညီပေးနေတဲ့ လူမှုကူညီရေးလုပ်သား ၃ ဦးကို ဇူလိုင် ၉ ရက်မှာ စစ်ကြောင်းတခုက ဖမ်းဆီးသွားပြီး နောက်ပိုင်းမှာ သေဆုံးလျက် ပြန်တွေ့ခဲ့ရတယ်လို့ ဒေသခံအဖွဲ့တွေက ပြောပါတယ်။ အဆိုပါဖြစ်ရပ်တွေကိုတော့ သီးခြားအတည်ပြုနိုင်ဖို့ ခက်ခဲနေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် အခုဖြစ်နေတဲ့ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုတွေနဲ့ တပြိုင်တည်း ထားဝယ်စီမံကိန်းဘက်မှာ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုတွေ ပြန်တက်လာတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ထားဝယ်အထူးစီးပွားရေးဇုန်ဟာ မြန်မာနိုင်ငံမှာ အကြီးမားဆုံး အခြေခံအဆောက်အအုံ စီမံကိန်းတွေထဲက တခုဖြစ်ပြီး မူလစီမံကိန်းတန်ဖိုးကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅၀ ဘီလီယံခန့်အထိ ခန့်မှန်းထားခဲ့ပါတယ်။ စီမံကိန်းထဲမှာ ထားဝယ်ရေနက်ဆိပ်ကမ်း၊ စက်မှုဇုန်တွေ၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံတွေ၊ ရေနံချက်စက်ရုံတွေနဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံဘက်ကို ဆက်သွယ်မယ့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက်တွေ ပါဝင်ဖို့ မူလက စီစဉ်ထားခဲ့တာပါ။

ထားဝယ်ဟာ ထိုင်းနိုင်ငံအတွက်လည်း အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာဘက်ကို တိုက်ရိုက်ထွက်နိုင်မယ့် အရေးပါတဲ့ လမ်းကြောင်းတခု ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်ဘက် အန္ဒမန်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းမှာ ရှိတဲ့ ထားဝယ်ကို ထိုင်းနိုင်ငံနဲ့ ကုန်းလမ်းကောင်းကောင်း ချိတ်ဆက်နိုင်ပြီဆိုရင် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာက ကုန်စည်တွေကို ထိုင်းနိုင်ငံဘက်ကို တိုက်ရိုက်သယ်ယူနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို ဖြစ်လာရင် အရှေ့အာရှနဲ့ ဥရောပ၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းကြား ကုန်သွယ်ရေးမှာ အရေးကြီးတဲ့ မလက္ကာရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းရတဲ့ လမ်းကြောင်းအချို့ကို ရှောင်ကွင်းနိုင်မယ့် အလားအလာလည်း ရှိလာမှာပါ။ ဒါကြောင့် ထားဝယ်ဟာ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် စီးပွားရေးစီမံကိန်းတခုတင် မဟုတ်ဘဲ ထိုင်းနိုင်ငံအတွက် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာထွက်ပေါက်တခု ဖြစ်လာနိုင်သလို ရုရှားအတွက်လည်း အရှေ့တောင်အာရှဈေးကွက်နဲ့ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာဒေသထဲ ဝင်ရောက်နိုင်မယ့် မဟာဗျူဟာကျတဲ့ အခြေခံအဆောက်အအုံတခု ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် ဒီစီမံကိန်းဟာ အစကတည်းက အဆင်ပြေခဲ့တာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ မူလရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူ ထိုင်းကုမ္ပဏီ Italian-Thai Development (ITD) အနေနဲ့ လိုအပ်တဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ မရရှိနိုင်တာကြောင့် စီမံကိန်းဟာ နှောင့်နှေးခဲ့ပြီး ၂၀၂၀ ခုနှစ်မှာ ယခင်စီမံကိန်းသဘောတူညီချက်ကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့ပါတယ်။ အခုတော့ ရုရှားဝင်လာတာနဲ့အတူ ထားဝယ်စီမံကိန်း ပြန်အသက်ဝင်လာနိုင်မယ့် အလားအလာ ပေါ်လာပါတယ်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီမှာ ရုရှားနဲ့ မြန်မာအကြား ထားဝယ်အထူးစီးပွားရေးဇုန်နဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသတွေမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ဖို့ Memorandum of Intent တရပ် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပါတယ်။ ဒီနှစ် ဇွန်လမှာလည်း ရုရှားကုမ္ပဏီ Inter RAO နဲ့ မြန်မာဘက်က Launglon Economic Development ကုမ္ပဏီတို့ဟာ ထားဝယ်ရေနက်ဆိပ်ကမ်းမှာ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ တည်ဆောက်ရေးအတွက် MoU လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပါတယ်။

ပြီးတော့ အခု မင်းအောင်လှိုင် ရုရှားကို ရောက်နေတဲ့အချိန်မှာလည်း ထားဝယ်စီမံကိန်းက ရုရှား–မြန်မာ စီးပွားရေးဆွေးနွေးပွဲတွေရဲ့ အရေးကြီးတဲ့ အကြောင်းအရာတခု ဖြစ်နေပါတယ်။ ဩဂုတ် ၁၉ ရက်က ရုရှား–မြန်မာ စီးပွားရေးဖိုရမ်မှာ ရုရှားစီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီး Maxim Reshetnikov က ထားဝယ်စီမံကိန်းနဲ့ပတ်သက်ပြီး ရုရှားကုမ္ပဏီတွေရဲ့ အကျိုးအမြတ်ပြန်ရတဲ့ကာလအတွင်း အစုရှယ်ယာအများစုကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ရေး မြန်မာဘက်နဲ့ ဆွေးနွေးနေတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ သူ့ရဲ့ ပြောဆိုချက်အရ ထားဝယ်စီမံကိန်းထဲမှာ ရေနက်ဆိပ်ကမ်း၊ မဂ္ဂါဝပ် ၆၆၀ ခန့် ထုတ်လုပ်နိုင်မယ့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံနဲ့ ရေနံချက်စက်ရုံ တည်ဆောက်ရေးတွေ ပါဝင်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ ရုရှားခရီးစဉ်နဲ့ ထားဝယ်မြေပြင်က စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုတွေကို အတူတူကြည့်ဖို့ လိုပါတယ်။ တဖက်မှာ မင်းအောင်လှိုင်က ရုရှားမှာ ရောက်ရှိနေပြီး ရုရှားနဲ့ စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေကို ဆွေးနွေးနေချိန်မှာ တဖက်မှာတော့ တနင်္သာရီတိုင်း ရေဖြူမြို့နယ်ထဲကို စစ်ကောင်စီတပ်တွေ အင်အားအများအပြားနဲ့ ဝင်ရောက်လာပြီး ထားဝယ် SEZ နဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ နယ်မြေတွေမှာ စစ်ဆင်ရေးတွေ လုပ်နေပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီစစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုဟာ ရိုးရိုးနယ်မြေစိုးမိုးရေး စစ်ဆင်ရေးတခုလား၊ ဒါမှမဟုတ် ထားဝယ်စီမံကိန်း ပြန်စနိုင်ဖို့အတွက် လိုအပ်တဲ့ နယ်မြေကို စစ်ရေးအင်အားသုံးပြီး ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နေတာလားဆိုတဲ့ မေးခွန်းက ပိုပြီး အရေးကြီးလာပါတယ်။

နှစ်ပေါင်းများစွာ စာရွက်ပေါ်မှာပဲ ရှိနေခဲ့တဲ့ ထားဝယ်ရေနက်ဆိပ်ကမ်း စီမံကိန်းက ရုရှားရဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနဲ့အတူ ပြန်အသက်ဝင်လာနိုင်မလားဆိုတာ မသေချာသေးပါဘူး။ ဒါပေမယ့် စီမံကိန်း ပြန်အသက်ဝင်လာနိုင်ဖို့ မြေပြင်မှာ စစ်ရေးအရ နယ်မြေရှင်းလင်းမှုတွေ အရင်ဆုံး ဖြစ်ပေါ်နေပြီလားဆိုတဲ့ မေးခွန်းကတော့ ပိုပြီး ထင်ရှားလာနေပါတယ်။ အခုလက်ရှိ ရေဖြူမြို့နယ်မှာ နေရပ်စွန့်ခွာရတာတွေ၊ အရပ်သားတွေ သေဆုံးတာတွေ၊ ဖမ်းဆီးခံရတာတွေ၊ နေအိမ်တွေ မီးရှို့ခံရတာတွေ ရှိနေတယ်လို့ ဒေသခံအဖွဲ့တွေက ပြောထားတာကြောင့် အဲဒီစီမံကိန်း ပြန်အသက်ဝင်လာမယ့်အချိန်မှာ ဒေသခံတွေက ဘာပေးဆပ်ရမလဲဆိုတာလည်း မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်လာပါတယ်။

ဇွန်လမှာ ထားဝယ်စီမံကိန်း ပြန်လည်စတင်နိုင်ရေး ဆွေးနွေးမှုတွေ တိုးလာပြီး ဇွန်လကုန်ပိုင်းမှာ စစ်ကောင်စီဘက်က တနင်္သာရီတောင်ပိုင်းကို စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အရာရှိတွေ စေလွှတ်ကာ မဟာဗျူဟာကျ စီမံကိန်းတွေကို ကာကွယ်ဖို့ ညွှန်ကြားပါတယ်။ ဇူလိုင်လမှာ စစ်ကြောင်းတွေ အင်အားအများအပြားနဲ့ ရေဖြူမြို့နယ်ထဲ ဝင်လာပြီး ဩဂုတ်လမှာ ရုရှား–မြန်မာ စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ဆွေးနွေးမှုတွေ ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာပါတယ်။ အခု မင်းအောင်လှိုင်ကိုယ်တိုင် ရုရှားနိုင်ငံကို ရောက်ရှိနေချိန်မှာ ထားဝယ်မြေပြင်မှာတော့ တိုက်ပွဲတွေနဲ့ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုတွေ ဆက်ဖြစ်နေပါတယ်။

ဒီအချက်တွေကို အချိန်ကာလအလိုက် တွဲကြည့်လိုက်ရင် ထားဝယ်မှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုကို သာမန်နယ်မြေစိုးမိုးရေး စစ်ဆင်ရေးတခုအဖြစ်ပဲ ကြည့်လို့မရတော့ဘဲ စီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနဲ့ မဟာဗျူဟာနိုင်ငံရေးတို့နဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ကြည့်ဖို့ လိုလာပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ထားဝယ် SEZ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ စစ်တပ်က နယ်မြေထိန်းချုပ်မှု တိုးမြှင့်နေချိန်နဲ့ ရုရှား–မြန်မာ စီးပွားရေးဆွေးနွေးမှုတွေ တိုးလာတာဟာ တိုက်ဆိုင်မှုသက်သက်လား၊ ဒါမှမဟုတ် စီမံကိန်း ပြန်လည်အသက်သွင်းရေးအတွက် နယ်မြေကို ကြိုတင်ထိန်းချုပ်နေခြင်းလားဆိုတာက ဆက်လက်စောင့်ကြည့်ဖို့ လိုတဲ့ အဓိကမေးခွန်း ဖြစ်လာပါတယ်။

ထားဝယ်ရေနက်ဆိပ်ကမ်း ပြန်လည်အသက်ဝင်လာမယ်ဆိုရင် အကျိုးအမြတ်က နိုင်ငံတော်အဆင့် စီးပွားရေးနဲ့ မဟာဗျူဟာအကျိုးစီးပွားတွေအထိ ရောက်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒီအကျိုးအမြတ်အတွက် မြေပြင်မှာ ဒေသခံတွေရဲ့ နေအိမ်တွေ မီးလောင်ရပြီး နေရပ်စွန့်ခွာရတာ၊ အရပ်သားတွေ ထိခိုက်သေဆုံးရတာတွေ ဖြစ်လာမယ်ဆိုရင် ထားဝယ်စီမံကိန်းရဲ့ တန်ဖိုးကို စီးပွားရေးကိန်းဂဏန်းတွေနဲ့ပဲ တိုင်းတာလို့ မရတော့ပါဘူး။

အဆုံးမှာ မေးရမယ့်မေးခွန်းက ရုရှားက ထားဝယ်မှာ ဘယ်လောက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမလဲဆိုတာထက် ဒီစီမံကိန်း ပြန်စဖို့အတွက် ဘယ်လောက်အထိ လူသားဘဝတွေ ပေးဆပ်ရမလဲဆိုတာ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

BIV အနေဖြင့် လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုတွေ၊ အရပ်သားထိခိုက်မှုတွေ၊ နေရပ်စွန့်ခွာရမှုတွေနဲ့ ထားဝယ်စီမံကိန်းအတွက် လိုအပ်တဲ့ နယ်မြေတွေကြား ဆက်စပ်မှုကို ဆက်လက်စုံစမ်းဖော်ထုတ်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။