တော်လှန်ရေးအစိုးရရဲ့ လူထုဆက်ဆံရေးစစ်မျက်နှာက လွဲမှားချွတ်ချော်မှုများ
ဆောင်းပါး | Burma Independent Voice
ကျော်ဘ
မြန်မာ့တော်လှန်ရေးဟာ မြေပြင်စစ်မျက်နှာမှာ အောင်ပွဲတွေနဲ့ ဆုံးရှုံးမှုတွေကြား တရွေ့ရွေ့နဲ့ ရှေ့တိုးလာနေတာကို သဘာဝကျကျ တွေ့မြင်နေရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် တော်လှန်ရေးရဲ့ တပ်ဦးအဖြစ် ရှိနေတဲ့ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) အဖို့ လူထုသတင်းပြန်ကြားရေးစစ်မျက်နှာ (Public Relations Warfare) မှာ စိန်ခေါ်မှုတွေနဲ့ အကြီးအကျယ် ရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။ အထူးသဖြင့် တော်လှန်ရေးအစိုးရက ပြည်သူကို ချပြချင်တဲ့ သတင်းစကား ဇာတ်ညွှန်း/ဇာတ်လမ်း Narrative တွေက လူထုကြားထဲ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လျင်လျင်မြန်မြန် မရောက်တော့ဘဲ ဆန့်ကျင်ဘက်အင်အားစုတွေရဲ့ ဝါဒဖြန့်ချက်တွေကသာ အင်အားကြီးထွား နေရာယူလာကြတာဟာ တော်လှန်ရေးတရပ်လုံးအတွက် စိုးရိမ်ဖွယ်ရာ အချက်ပေးခေါင်းလောင်းသံ ဖြစ်လာနေပါတယ်။
လက်ရှိအခြေအနေတွေကို မှန်မှန်ကန်ကန် သုံးသပ်နိုင်ဖို့ ဒီကိစ္စမှာ ပါဝင်ပက်သက်နေတဲ့ လူပုဂ္ဂိုလ်တဦးချင်းရဲ့ စွမ်းဆောင်ရည်ကို အကဲဖြတ်တာထက် ပိုမိုနက်ရှိုင်းတဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ အကန့်အသတ်တွေ (Structural Constraints) စနစ်ဇယားဆိုင်ရာ အလွဲအချော်တွေ (System Failures) … ဒါတွေကို အဓိကထား ရှုမြင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ကိုယ်ပြောချင်တဲ့ သတင်းစကား လူထုကြားထဲ မရောက်တဲ့ Narrative Incompetency ဟာ အခြေခံအဆောက်အအုံ လိုအပ်ချက်ကနေ NUG ရဲ့ စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး မဟာဗျူဟာအထိ အပြန်အလှန် ချိတ်ဆက်နေတဲ့ ပြဿနာဖြစ်ပါတယ်။
ပထမဆုံးအနေဖြင့် NUG ဟာ လက်နက်အင်အားမမျှတဲ့ တိုက်ပွဲကို တိုက်နေရတာဖြစ်တယ်လို့ လက်ခံဖို့ လိုပါတယ်။ စစ်တပ်လက်ထဲမှာ MRTV၊ မြဝတီနဲ့ မြန်မာ့သတင်းစဥ်တို့လို နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာယန္တရားတွေ၊ တယ်လီဖုန်းနဲ့ အင်တာနက်ကို အကျပ်ကိုင်ထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့ ဥပဒေလက်တံ (Legal Coercion) နဲ့ ဘဏ္ဍာငွေတောင့်တင်းမှု အားသာချက်တွေ ရှိနေပါတယ်။ အာဏာသိမ်းစစ်အစိုးရဟာ နိုင်ငံတော်အဆင့်အင်အား State Actor တခုရဲ့ အခွင့်အရေးတွေကို အပြည့်အဝ အသုံးချနေတာပါ။ တဖက်မှာတော့ NUG ဟာ လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာတွေနဲ့ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတွေကိုပဲ အငှားအားကိုး အမှီပြုနေရတဲ့ Non-state Actor အနေအထား ဖြစ်ပါတယ်။ အသုံးပြုနိုင်တဲ့ရင်းမြစ် ကန့်သတ်ချက် အများကြီး ရှိနေတဲ့ တော်လှန်ရေးအစိုးရနဲ့ ရင်းမြစ်အားလုံးကို လက်ဝါးကြီးအုပ် စိတ်ကြိုက်အသုံးပြုနေတဲ့ စစ်တပ်ကြားမှာ အင်အားချင်းကွာခြားမှုက အဆမတန် ကြီးမားလှပါတယ်။
ဒါပေမယ့် NUG ပြန်ကြားရေးဖက်က ရှောင်လွှဲလို့ရတဲ့ အမှားတွေ ဆိုးဆိုးရွားရွား ဆက်တိုက်ဆိုသလို ကျုးလွန်ခဲ့တယ် ဆိုတာကလဲ အမှန်တရားပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ပထမဆုံးနဲ့ အကြီးမားဆုံး အမှားကတော့ လှုမှုကွန်ယက်ပေါ်က လူသိများသူတွေကို အလွန်အကျွံ အားကိုးလွန်းတာရဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေကို အချိန်မီ မကုစားခဲ့တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အစကနဦးမှာ တော်လှန်ရေးအစိုးရနဲ့ တော်လှန်ပြည်သူတွေကြား ဆက်သွယ်ရေးကွန်ယက် မခိုင်မာသေးခင်မှာ ရှိနှင့်ပြီးတဲ့ လူသိများ ထင်ရှားသူတွေကို အားကိုးခဲ့ရပါတယ်။ ရေတိုအနေအထားမှာ သတင်းပြန်ကြားရေးနဲ့ စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးနယ်ပယ်တွေမှာ ထင်သာမြင်သာတဲ့ အောင်မြင်မှုတွေလဲ ရရှိခဲ့ပါတယ်။ ရေရှည်မှာတော့ တော်လှန်ရေးနဲ့ ပက်သက်တဲ့ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအပိုင်းမှာ အစိုးရအာဏာကို ဆယ်လီတွေလက်ထဲ လွှဲပေးခဲ့ရတဲ့ အခြေအနေမျိုးအထိ ရောက်ရှိလာခဲ့ပါပြီ။
Narrative Fragmentation ဆိုတဲ့ ပြောချင်တဲ့ ဆိုလိုရင်းက လူထုဆီ တိတိကျကျ မရောက်ဘဲ ဝေဝေဝါးဝါး အနေအထား ရောက်သွားတာမျိုးက ဆယ်လီလွှမ်းမိုးမှုရဲ့ အဓိက ပြဿနာပါ။ လက်ရှိ မြေပြင်အခြေအနေအရ တော်လှန်ရေးအစိုးရက ထုတ်ပြန်ချင်တဲ့ သတင်းစကားတွေကို လူသိများထင်ရှားသူတွေက ဖြန့်ဝေပေးနေတယ်လို့ ထင်ရပါတယ်။ လက်တွေ့မှာတော့ သူတို့တဦးချင်းစီမှာ ကိုယ်ပိုင်အမြင်၊ အကြိုက်လိုက်ရတဲ့ ကိုယ်ပိုင်ပရိသတ်နဲ့ မတူညီတဲ့ ကိုယ်ပိုင် monetization အကျိုးစီးပွား တွေ ရှိနေကြပါတယ်။ အစိုးရရဲ့ သတင်းစကားတခုဟာ ဆယ်လီပေါင်းစုံဆီက တဆင့်ခံ ထွက်ပေါ်လာတဲ့အခါ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ပေါင်းစုံ ကွဲပြားနေပြီး လူထုကို ဝေခွဲမရဖြစ်စေပါတယ်။
NUG အနေနဲ့ ဒီပြဿနာတွေရဲ့ နောက်ပိုင်းမှာ မိမိရဲ့ ကိုယ်ပိုင် တရားဝင်ပြန်ကြားရေးလမ်းကြောင်းကို အားကောင်းအောင် ဆောင်ရွက်ပြီး ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေး သြဇာထူထောင်ဖို့ ပျက်ကွက်ခဲ့ပါတယ်။ အခုအချိန်မှာ အစိုးရဟာ သတင်းရင်းမြစ် (Source of Information) မဟုတ်တော့ဘဲ ဆယ်လီတွေကသာ သတင်းထုတ်ပြန်သူ ဖြစ်လာကြပါတယ်။ လူမှုကွန်ယက်ပေါ်က လူသိများ ထင်ရှားသူတွေဟာ အတွင်းရေးသတင်းအချက်အလက်တွေကို နီးစပ်ရာက ရယူပြီး တရားဝင် ပြန်ကြားရေးဌာနထက်အရင် ထင်သလို ဖွင့်ထုတ်ချပြနေတာမျိုးတွေက ထိန်းမနိုင် သိမ်းမရ ဖြစ်နေခဲ့တာ ကြာပါပြီ။ မကြာသေးမီက မကြည်ပြာပြဿနာမှာ တော်လှန်ရေးအစိုးရက တိတ်ဆိတ်နေတုန်းမှာပဲ ဆယ်လီအသီးသီးနဲ့ တဖက်အင်အားစုတွေက မိမိတို့ကိုယ်ပိုင်အမြင်တွေအရ Narrative ဇာတ်ကြောင်းမျိုးစုံကို စိတ်ကြိုက် ပုံဖော်သွားခဲ့တာဟာ စီမံကွပ်ကဲမှုဆိုင်ရာ အားနည်းချက်ကို ဖော်ပြနေတာပါပဲ။ အစိုးရဟာ သတင်းရင်းမြစ် (Primary Source) မဟုတ်တော့ဘဲ ဆယ်လီတွေ ပြောသမျှ သတင်ထူး၊ သတင်းဦးတွေကို လိုက်လံဖြေရှင်းနေရတဲ့ တုံ့ပြန်သူအဆင့် Reactive Mode ကို လျော့ကျသွားတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဖြစ်စဥ်တရပ်ရဲ့ ဇာတ်ကြောင်းကို ထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့ သြဇာအာဏာကို ဆယ်လီတွေလက်ထဲ လွှဲပေးလိုက်ရတာပါ။ အားကိုးလွန်ပြီး အာဏာလက်လွှတ်ရတဲ့ အဖြစ်ပါပဲ။
လက်ရှိမှာလဲ ဒီလိုအမှားကို ထပ်တလဲလဲ ကျုးလွန်နေတုန်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ လက်ရှိ ဗိုလ်လက်ယာကိစ္စမှာ NUG ဖက်က ထုတ်ပြန်သင့်တဲ့ သတင်းစကားတွေကို အစိုးရလက်အောက်ခံ PDF တပ်ဖွဲ့တခုက လူမှုကွန်ယက်ပေါ် လူသိများသူတဦးက ဒိုင်ခံဖောက်သည်ချနေတာမျိုးက တော်လှန်ရေးအစိုးရအတွက် ပြန်ကြားရေးပိုင်း ညံ့ဖျင်းကြောင်း ဝန်ခံချက်ဖြစ်နေသလို CoCအပိုင်းနဲ့ စီမံကွပ်ကဲမှုဆိုင်ရာ အားနည်းချက်ကို ဖော်ပြနေတဲ့ အနေအထားလဲ ဖြစ်ပါတယ်။ NUG က တရားဝင် သတင်းမထုတ်ပြန်နိုင်တဲ့ အချိန်တိုင်းမှာ သတင်းအချက်အလက် လေဟာနယ်တခု (Information Vacuum) ဖြစ်သွားပါတယ်။ အဲဒီလေဟာနယ်ကို ရန်သူ ဒါမှမဟုတ် ဆယ်လီတွေက သတင်းအမှားတွေနဲ့ လာဖြည့်ကြပါလိမ့်မယ်။ “ Silence is a choice, and in warfare, it’s a dangerous one” ဆိုတဲ့ စကားကို သတိပြုဖို့ လိုပါတယ်။
ပြည်တွင်းက လူထုတင်မကဘဲ နိုင်ငံတကာ သံတမန်အသိုင်းအဝိုင်းကလည်း ဘယ်သူ့စကားကို ယုံရမလဲ ဝေခွဲမရဖြစ်လာရင် တော်လှန်ရေးရဲ့ တရားဝင်မှု (Legitimacy) ကို ထိခိုက်လာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ လတ်တလောမှာလဲ ၂၀၂၂ က မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် ငွေဖြူငွေမည်း ခဝါချတဲ့ကိစ္စ အရေးယူမှုအပေါ် တော်လှန်ရေးအစိုးရဖက်က အသံထွက်ဖို့ ပျက်ကွက်ခဲ့တာကြောင့် အခု ဇွန်လမှာ စစ်အစိုးရဟာ FATF ရဲ့ ပိတ်ဆို့မှုတွေကနေ လွတ်မြောက်သွားဖို့ အလားအလာများနေပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ FATF ကိစ္စမှာ Narrative Control မလုပ်နိုင်ခဲ့လို့ စစ်တပ်ကို နိုင်ငံတကာကအဆင့် ဖိအားပေးနိုင်မယ့် အခွင့်အရေး လက်လွတ်သွားတာကို သင်ခန်းစာ ယူရမှာပါ။
အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရအနေနဲ့ ပြန့်ကျဲအားပျော့သွားတဲ့ လူထုဆက်ဆံရေး သြဇာအာဏာကို ပြန်ထူထောင်ဖို့ ဘာတွေ လုပ်ဆောင်မလဲဆိုတာက အရေးကြီးတဲ့ မေးခွန်း ဖြစ်လာနေပါတယ်။ အချက်အလက် လေဟာနယ်တွေကို ပြန်ကြားရေးတာဝန်ယူထားသူတွေက ဖြည့်ပေးဖို့ ပထမဦးစားပေး ဖြေရှင်းရမှာပါ။ ဗဟိုကနေ အချိန်ကိုက် စတင်စီးဆင်းတဲ့ သတင်းအချက်စနစ်တခု တည်ဆောက်နိုင်သင့်ပါပြီ။ ကောလဟလတွေကို အမြန်ဆုံး တုန့်ပြန်နိုင်ရေး အားထုတ်ရပါမယ်။ အစိုးရနဲ့ ပြည်သူကြား အတည်ပြုချက် ရယူနိုင်တဲ့ ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းတွေ တည်ဆောက်ပြီး ဖြစ်သင့်ပါပြီ။ ဆယ်လီတွေကိုလဲ သထင်းထူး/သတင်းဦးအတွက် သတင်းရင်းမြစ်ဆိုတဲ့ အနေအထားထက် အစိုးရထုတ်ပြန်ချက်တွေကိုသာ ဖြန့်ဝေပေးတဲ့ Amplifier တွေ အနေနဲ့ပဲ အသုံးပြုရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ တော်လှန်ရေးဆယ်လီလို့ ပြောဆိုနေသူတွေအပေါ် လူထုရဲ့ လူပုဂ္ဂိုလ်အရ လေးစားယုံကြည်မှု ရှိခြင်း/မရှိခြင်းနဲ့ ကြိုက်ခြင်း/မကြိုက်ခြင်းတွေနဲ့ အမြင်မတူကြတဲ့ ဆယ်လီအုပ်စုချင်း အားပြိုင်နေကြခြင်းတွေဟာ NUG အပေါ် တော်လှန်ပြည်သူတွေရဲ့ ယုံကြည်ကိုးစားမှုကို တိုက်စားချိုးဖျက်ခံနေရတာကို အသိအမှတ်ပြု ကာကွယ်ရတော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
လူထုဆက်ဆံရေးမှာ NUG အနေနဲ့ လိုအပ်တဲ့ သြဇာအာဏာ မတည်ဆောက်နိုင်ရင် မြေပြင်က အောင်ပွဲတွေကို နိုင်ငံရေး ရလဒ်ကောင်းအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်ဖို့ ခက်ခဲမှာပါ။ ပြည်သူ၊ နိုင်ငံတကာနဲ့ တော်လှန်ရေးမိတ်ဖက်တွေကို နားဝင်အောင် ပြောနိုင်ဖို့ရာ NUG ပြန်ကြားရေးအနေနဲ့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုတွေ အများကြီး အားထုတ်လုပ်ဆောင်ရတော့မှာပါ။ ဘယ်သူပြောတဲ့ ဇာတ်လမ်းကို ပြည်သူနဲ့ နိုင်ငံတကာက လက်ခံမလဲ ဆိုတဲ့ မွေးခွန်းက တော်လှန်ရေး မပြီးမချင်း ရှိနေမှာပါ။ “ ဘယ်သူက ဖြစ်စဥ်ကို ထိန်းချုပ်ရေးသားနိုင်သလဲ” (Who controls the story?) ဆိုတဲ့ မေးခွန်းဟာ အာဏာပိုင်မှု (Authority) ရဲ့ အနှစ်သာရပါပဲ။ ပြောသမျှ အရာရောက်မှ လုပ်ချင်သမျှ အကောင်အထည် ပေါ်လာမှာပါ။ NUG အနေဖြင့် သတင်းပြန်ကြားရေးစနစ်ကို အခြေခံကနေ ပြုပြင်ပြောင်းလဲဖို့ဟာ မဟာဗျုဟာ လိုအပ်ချက်တခု ဖြစ်လာနေပါပြီ။
